21 ліпеня — дзень памяці кардынала Казіміра СвёнтакаПершы кардынал у гісторыі незалежнай Беларусі пе…

Беларуская праваслаўная супольнасць Сусветнага патрыярхату у Вільні #Царква

21 ліпеня — дзень памяці кардынала Казіміра Свёнтака

Першы кардынал у гісторыі незалежнай Беларусі перажыў смяротны прысуд, нацысцкі пераслед і дзесяць гадоў савецкіх лагераў, але да канца жыцця заставаўся верным свайму святарскаму пакліканню.

15 год таму, 21 ліпеня 2011-га, у Пінску памёр кардынал Казімір Свёнтак.

Казімір Свёнтак нарадзіўся 21 кастрычніка 1914 года ў Валзе на мяжы Латвіі і Эстоніі. Ягоная маці Вераніка Крамплеўская паходзіла з Віленшчыны, а бацька Ян Свёнтак загінуў у баях за Вільню і быў пахаваны на могілках Росы. Пасля вяртання сям’і з Сібіры маці разам з сынамі пасялілася ў Баранавічах, дзе Казімір скончыў гімназію імя Тадэвуша Рэйтана.

Спачатку ён не думаў пра святарства, марыў вывучаць філалогію ў Віленскім універсітэце, захапляўся літаратурай і шмат чытаў. Лёс змяніла паездка на рэкалекцыі ў Пінск. У крыпце Пінскай катэдры каля магілы беларускага біскупа Зыгмунта Лазінскага Казімір папрасіў, каб на працягу ўсяго жыцця заставацца верным слугой Хрыста.

8 красавіка 1939 года ў Пінскай катэдры Казімір Свёнтак прыняў святарскае пасвячэнне. Неўзабаве Заходняя Беларусь апынулася пад савецкай уладай, якая пачала арыштоўваць і пераследаваць святароў.

Падчас служэння ў Пружанах ксёндз Казімір адкрыта асуджаў пераслед веры. 21 красавіка 1941 года яго арыштаваў НКУС. Святара даставілі ў брэсцкую турму, абвінавацілі ў антысавецкай прапагандзе і «шпіянажы» і прысудзілі да смерці.

Пасля пачатку вайны паміж нацысцкай Германіяй і Савецкім Саюзам Свёнтак выйшаў на волю і вярнуўся да парафіян у Пружаны.

Аднак і падчас нацысцкай акупацыі святар заставаўся пад пагрозай. У 1944 годзе гестапа збіралася вывезці яго ў лес і расстраляць. Ён зноў пазбег смерці, але напрыканцы таго ж года быў арыштаваны савецкімі органамі і асуджаны на дзесяць гадоў лагераў.

Свёнтак прайшоў праз перасыльны лагер у Воршы, сібірскую тайгу і паўночную тундру. Ён перажыў голад, хваробы, цяжкую прымусовую працу і нечалавечыя ўмовы зняволення.

У 1954 годзе Казімір Свёнтак вярнуўся ў Пінск. Савецкія ўлады не хацелі дапускаць яго да служэння ў катэдры, выклікалі на допыты і пагражалі новым зняволеннем.

Пасля аднаўлення структур Каталіцкага Касцёла ў Беларусі ў 1991 годзе Казімір Свёнтак ва ўзросце 77 гадоў стаў арцыбіскупам Мінска-Магілёўскім і апостальскім адміністратарам Пінскай дыяцэзіі. 26 лістапада 1994 года Папа Ян Павел ІІ надаў яму кардынальскую годнасць. Так Казімір Свёнтак стаў першым кардыналам у гісторыі незалежнай Беларусі.

З прамовы кардынала Казіміра Свёнтка ў 2005 годзе:

«У гісторыі чалавецтва было шмат каралёў, розных каралёў, магутных, моцных, валадароў гэтага сьвету. Куды ж яны падзеліся? І сьледу пасьля многіх зь іх не засталося. Тое самае чакае і цяперашніх валадароў: яны адыдуць у нябыт з гісторыі чалавецтва. Адзін толькі Валадар — Хрыстус — валадарыць ужо дзьве тысячы гадоў і будзе валадарыць да сканчэньня сьвету».