Мова Дэталёва

#відэа Да Дня памяці рэпрэсаваных… Гэтаму фільму – 20 гадоў. На пачатку 1990-х фільм “Дарога на Курапаты” дэманстравалі па ўсім Савецкім Саюзе, але яго ніколі не паказвала беларускае тэлебачанне. Героі фільма – сведкі масавых забойстваў ва ўрочышчы Курапаты пад Менскам, дзе ў 30-я гады супрацоўнікі НКВД расстралялі сотні тысячаў грамадзянаў Беларусі. Інтэрв’ю следчых, рэчавыя доказы, […]

#цікаваеслова Лі́шак (тое, што перавышае нейкую норму; празмернае) Прыклад: Лішак ураджаю бульбы прадавалі на кірмашы.

#граматыка Даўненька мы не публікавалі допісаў пра граматыку, і дарма – пісаць па-беларуску пісьменна хочацца кожнаму, ці не так? Таму пакуль ідзе апошні працоўны дзень на гэтым тыдні, і вы яшчэ не сыйшлі на выходныя – самы час паўтарыць даўно забытыя са школы правілы. Н ці НН? Вядома, што ў беларускай мове праблема правапісу н і нн перадусім звязаная […]

#цікаваеслова ЦЯПЕ́ЛЬЦА (невялікае вогнішча) Прыклад: На агні вясёлага цяпельца падарожнікі падсмажылі сала з хлебам і сагрэлі вады.

#прымаўкі КАСТРЫЧНІК У кастрычніку і хата з дрывамі, і мужык з лапцямі.Кастрычнік ходзіць па краю і гоніць птушак з гаю.Кастрычнік ні калёс, ні палоз не любіць.Кастрычнік зямлю беліць, а лес дык залоціць.

#цікаваеслова КА́РАК (задняя частка шыі) Прыклад: За такі нядобры ўчынак можна было атрымаць па карку ад дзеда, які ўсё бачыў.

#кіно Для халоднай дажджыстай суботы – фільм “Восень у Нью-Ёрку”. Па-беларуску! Пра фільм: Уіл Кін, уладальнік моднага нью-ёркскага рэстарану, лавелас і майстар мімалётных інтрыжак, пасля знаёмства з Шарлот Філдынг нечакана бянтэжыцца. Шарлот удвая маладзейшая за яго, яна прагне адчуць усю красу «дарослага жыцця», і на гэта мае важкая прычыны. Уіл дазваляе сабе завязаць адносіны з […]

#граматыка Выкарыстанне “аб” і “пра” Прыназоўнік “аб” актыўна ўжываецца ў афіцыйнай сферы, у назвах дакументаў, законаў, указаў, дэкрэтаў, пастаноў, інструкцый. Напрыклад: закон аб мовах, кодэкс аб адукацыі і г.д. Але ёсць і яшчэ адзін прыназоўнік, які мае значэнне “аб” – пра. У сапраўднасці асноўны ў гэтай пары прыназоўнік “пра”. Некалькі прыкладаў з літаратуры: з рамана […]

#цікаваеслова ПА́СТКА (прыстасаванне для лоўлі звяроў і птушак; безвыходнае становішча) Прыклад: Хітрыя мышы абыходзілі пастку і працягвалі шкодзіць у хаце.

#тэорыямовы Сёння – гадавіна сумнавядомай моўнай рэформы, зафіксаванай пастановай СНК БССР ад 26 жніўня 1933 г. «Пра змены і спрашчэнне беларускага правапісу». Фактычна ў выніку рэформы беларускі правапіс падзяліўся на “наркамаўку” (афіцыйны правапіс) ды “тарашкевіцу” (класічны правапіс, які дзейнічаў да гэтых зменаў). Чым жа канкрэтна розняцца гэтыя два правапісы – “наркамаўка” і “тарашкевіца”? Некаторыя адрозненні […]