Зварот Яго Святасці Сусветнага Патрыярха Варфаламея пасля Боскай літургіі ў парафіі Літоўскага экзархату ў Вільні
Вашая Эмінэнцыя, мітрапаліт Халкідонскі Эмануіл,
Вашая Эксцэленцыя, епіскап Тамаскі Панарэт, Патрыяршы экзарх у Літве,
высокапаважаныя прадстаўнікі свецкай улады,
паважаныя святары,
узлюбленыя дзеці ў Госпадзе,
З пачэснага цэнтра Праваслаўя, з нашага святога Фанара, мы пасылаем усім вам нашу любоў і няспынны клопат. Мы скіроўваем іх гэтай гасціннай зямлі, глыбока адзначанай прыроднай годнасцю і адкрытым сэрцам народа, які на ёй жыве. Гэты народ, нягледзячы на бязлітасны і часта ўсё нівелюючы бег часу, сведчыць пра вялікую ўнутраную стойкасць, якую не зламалі выпрабаванні гісторыі. І гэтая стойкасць, магчыма нечакана для старонняга назіральніка, яднае яго з сэрцамі праваслаўных хрысціян усяго свету. Маці-Царква Канстанцінопаля няспынна ідзе вузкім шляхам крыжа, несучы некранутую спадчыну апостала Андрэя Першазванага да самых краёў зямлі, праз скалы, аб якія разбіваюцца хвалі. Сённяшняе евангельскае чытанне рэалістычна, а часам нават невыносна строга нагадвае нам пра гэты бурны гістарычны шлях, развейваючы кожную схаваную схільнасць да рэлігійнага самазадавальнення і кожнае чалавечае жаданне знайсці лёгкую духоўную суцяху: «Кожнага, хто вызнае Мяне перад людзьмі, таго вызнаю і Я перад Айцом Маім Нябесным» (Мц. 10:32).
Вызнанне імя Гасподняга выходзіць далёка за межы лёгкіх інтэлектуальных дапушчэнняў і становіцца істотным падмуркам, узнёслым царкоўным дзеяннем. Нясучы на сваіх плячах цяжкую традыцыю Вялікай Царквы Хрыстовай, мы, магчыма, лепш за іншых ведаем пакуты сведчання перад уладарамі і духам гэтага свету. Сусветны Патрыярхат ужо шмат стагоддзяў сведчыць праўду, цярпліва пераносячы насмешкі часу. Але ён упарта адмаўляецца апускаць сцяг веры дзеля некалькіх часовых зямных выгод. Такое сведчанне патрабуе мужнасці душы, якая пераўзыходзіць вузкія межы чалавечага жыцця. Гэта поўнае маўчанне ўласнай волі перад таямніцай; скачок у бездань без ахоўнай сеткі. Таму словы святога евангеліста застаюцца свядома строгімі для верніка, які штодня шукае бяспекі.
Гасподзь патрабуе пераўзысці натуральную любоў да сям’і ў новай, канчатковай рэальнасці: «Хто любіць бацьку або маці больш, чым Мяне, той не варты Мяне; і хто любіць сына або дачку больш, чым Мяне, той не варты Мяне» (Мц. 10:37). Хрыстос патрабуе абсалютнай вернасці Яму, якая не дапускае ніякіх кампрамісаў. І так чалавек застаецца аголеным, адкрытым, пазбаўленым кожнай зямной абароны перад веліччу боскага ўсынаўлення. Прызнаем: менавіта так адбываецца ў гадзіну выпрабаванняў, калі руйнуюцца апоры нашай упэўненасці і мы павінны гаварыць праўду.
Цэнтр цяжару цяпер непазбежна знаходзіцца ў словах: «Хто не бярэ крыжа свайго і не ідзе за Мною, той не варты Мяне» (Мц. 10:38). Раптоўна, без усялякага пераходу, мы пераходзім ад тэарэтычнай згоды да практычнага, цялеснага і штодзённага ўдзелу ў пакутах Богачалавека. Тут мы можам успомніць, як старажытныя аскеты ўспрымалі такія патрабаванні Евангелля. Усходняя думка, заўсёды схільная да сімвалаў, часта выкарыстоўвае крайнія выразы, каб паказаць абсалютную перавагу Нестваранага і ўсёпераможную любоў Творцы перад чалавечымі магчымасцямі.
У гэтым вертыкальным галавакружэнні экзістэнцыяльнай аголенасці гучыць голас Пятра. Прасякнуты трывогай пра ўсё пакінутае, ён выказвае і глыбока ўкаранёнае ў нас штодзённае сумненне: «Вось мы пакінулі ўсё і пайшлі за Табою; што ж будзе нам?» (Мц. 19:27). Узнагарода, якую абяцае Хрыстос, імгненна разбурае вузкую логіку чалавечага абмену, логіку «даць і атрымаць», якая так часта кіруе нашымі адносінамі. Ён абяцае стократную ўзнагароду ўжо ў гэтым жыцці і спадчыну жыцця вечнага там, дзе чалавечыя ацэнкі разбураюцца з грукатам і «многія першыя будуць апошнімі, а апошнія першымі» (Мц. 19:30).
Царства Божае выразна адкрываецца як зусім новая прастора быцця, якая канчаткова адмяняе вымярэнні свецкай улады і натуральнай перавагі.
Цалкам пасланне Найсвяцейшага Патрыярха Канстанцінопальскага Варфаламея можна прачытаць па спасылцы.
(Нядзеля Усіх Святых, 7 чэрвеня 2026 г.)
Вашая Эмінэнцыя, мітрапаліт Халкідонскі Эмануіл,
Вашая Эксцэленцыя, епіскап Тамаскі Панарэт, Патрыяршы экзарх у Літве,
высокапаважаныя прадстаўнікі свецкай улады,
паважаныя святары,
узлюбленыя дзеці ў Госпадзе,
З пачэснага цэнтра Праваслаўя, з нашага святога Фанара, мы пасылаем усім вам нашу любоў і няспынны клопат. Мы скіроўваем іх гэтай гасціннай зямлі, глыбока адзначанай прыроднай годнасцю і адкрытым сэрцам народа, які на ёй жыве. Гэты народ, нягледзячы на бязлітасны і часта ўсё нівелюючы бег часу, сведчыць пра вялікую ўнутраную стойкасць, якую не зламалі выпрабаванні гісторыі. І гэтая стойкасць, магчыма нечакана для старонняга назіральніка, яднае яго з сэрцамі праваслаўных хрысціян усяго свету. Маці-Царква Канстанцінопаля няспынна ідзе вузкім шляхам крыжа, несучы некранутую спадчыну апостала Андрэя Першазванага да самых краёў зямлі, праз скалы, аб якія разбіваюцца хвалі. Сённяшняе евангельскае чытанне рэалістычна, а часам нават невыносна строга нагадвае нам пра гэты бурны гістарычны шлях, развейваючы кожную схаваную схільнасць да рэлігійнага самазадавальнення і кожнае чалавечае жаданне знайсці лёгкую духоўную суцяху: «Кожнага, хто вызнае Мяне перад людзьмі, таго вызнаю і Я перад Айцом Маім Нябесным» (Мц. 10:32).
Вызнанне імя Гасподняга выходзіць далёка за межы лёгкіх інтэлектуальных дапушчэнняў і становіцца істотным падмуркам, узнёслым царкоўным дзеяннем. Нясучы на сваіх плячах цяжкую традыцыю Вялікай Царквы Хрыстовай, мы, магчыма, лепш за іншых ведаем пакуты сведчання перад уладарамі і духам гэтага свету. Сусветны Патрыярхат ужо шмат стагоддзяў сведчыць праўду, цярпліва пераносячы насмешкі часу. Але ён упарта адмаўляецца апускаць сцяг веры дзеля некалькіх часовых зямных выгод. Такое сведчанне патрабуе мужнасці душы, якая пераўзыходзіць вузкія межы чалавечага жыцця. Гэта поўнае маўчанне ўласнай волі перад таямніцай; скачок у бездань без ахоўнай сеткі. Таму словы святога евангеліста застаюцца свядома строгімі для верніка, які штодня шукае бяспекі.
Гасподзь патрабуе пераўзысці натуральную любоў да сям’і ў новай, канчатковай рэальнасці: «Хто любіць бацьку або маці больш, чым Мяне, той не варты Мяне; і хто любіць сына або дачку больш, чым Мяне, той не варты Мяне» (Мц. 10:37). Хрыстос патрабуе абсалютнай вернасці Яму, якая не дапускае ніякіх кампрамісаў. І так чалавек застаецца аголеным, адкрытым, пазбаўленым кожнай зямной абароны перад веліччу боскага ўсынаўлення. Прызнаем: менавіта так адбываецца ў гадзіну выпрабаванняў, калі руйнуюцца апоры нашай упэўненасці і мы павінны гаварыць праўду.
Цэнтр цяжару цяпер непазбежна знаходзіцца ў словах: «Хто не бярэ крыжа свайго і не ідзе за Мною, той не варты Мяне» (Мц. 10:38). Раптоўна, без усялякага пераходу, мы пераходзім ад тэарэтычнай згоды да практычнага, цялеснага і штодзённага ўдзелу ў пакутах Богачалавека. Тут мы можам успомніць, як старажытныя аскеты ўспрымалі такія патрабаванні Евангелля. Усходняя думка, заўсёды схільная да сімвалаў, часта выкарыстоўвае крайнія выразы, каб паказаць абсалютную перавагу Нестваранага і ўсёпераможную любоў Творцы перад чалавечымі магчымасцямі.
У гэтым вертыкальным галавакружэнні экзістэнцыяльнай аголенасці гучыць голас Пятра. Прасякнуты трывогай пра ўсё пакінутае, ён выказвае і глыбока ўкаранёнае ў нас штодзённае сумненне: «Вось мы пакінулі ўсё і пайшлі за Табою; што ж будзе нам?» (Мц. 19:27). Узнагарода, якую абяцае Хрыстос, імгненна разбурае вузкую логіку чалавечага абмену, логіку «даць і атрымаць», якая так часта кіруе нашымі адносінамі. Ён абяцае стократную ўзнагароду ўжо ў гэтым жыцці і спадчыну жыцця вечнага там, дзе чалавечыя ацэнкі разбураюцца з грукатам і «многія першыя будуць апошнімі, а апошнія першымі» (Мц. 19:30).
Царства Божае выразна адкрываецца як зусім новая прастора быцця, якая канчаткова адмяняе вымярэнні свецкай улады і натуральнай перавагі.
Цалкам пасланне Найсвяцейшага Патрыярха Канстанцінопальскага Варфаламея можна прачытаць па спасылцы.