Віленскі прывілей 1563 года замацаваў роўнасць шляхты ВКЛ незалежна ад веравызнання

Грэка-католікі Беларусі #Царква

7 чэрвеня 1563 года вялікім князем літоўскім і каралём польскім Жыгімонтам Аўгустам на Віленскім сойме быў выдадзены Віленскі прывілей. Дакумент стаў адным з важнейшых актаў у гісторыі Вялікага Княства Літоўскага, бо замацаваў прынцып роўнасці шляхты незалежна ад яе веравызнання.

Да прыняцця прывілея поўны доступ да вышэйшых дзяржаўных пасад у Вялікім Княстве Літоўскім мелі пераважна прадстаўнікі каталіцкага веравызнання. Праваслаўная шляхта, якая складала значную частку насельніцтва беларускіх і ўкраінскіх зямель дзяржавы, была абмежавана ў сваіх палітычных правах. Віленскі прывілей адмяніў гэтыя абмежаванні і абвясціў, што ўсе шляхціцы, незалежна ад таго, ці з’яўляюцца яны католікамі або праваслаўнымі, могуць займаць дзяржаўныя і земскія пасады на роўных умовах.

Прывілей спрыяў змяншэнню рэлігійнай напружанасці ў шматканфесійнай дзяржаве, дзе побач жылі католікі, праваслаўныя і пратэстанты. Ён умацаваў адзінства шляхецкага саслоўя перад знешняй пагрозай, асабліва ва ўмовах Лівонскай вайны і супрацьстаяння з Маскоўскай дзяржавай.

Віленскі прывілей таксама стаў важным крокам на шляху да фарміравання традыцыі рэлігійнай талерантнасці ў дзяржаве. Яго палажэнні былі ўключаны ў якасці ўступнай часткі да Статута Вялікага Княства Літоўскага 1566 года і стварылі прававую аснову для далейшага развіцця прынцыпу канфесійнай роўнасці.

Віленскі прывілей заклаў асновы той рэлігійнай талерантнасці, якой Рэч Паспалітая вылучалася на фоне многіх еўрапейскіх дзяржаў XVI стагоддзя.